Leave a comment

Luật hồi giáo Shariah

Tóm tắt buổi thảo luận về luật hồi giáo Shariah

Thời gian: 8-11h, thứ bảy, ngày 29/8/2015

Địa điểm: Phòng 502, Đại học Hoa Sen, số 8 Nguyễn Văn Tráng Q1, TPHCM

Người trình bày: Mai Vũ Phương Nguyên, sinh viên Đại học Kinh tế Luật TPHCM

Người hướng dẫn: TS Nguyễn Thọ Nhân, dịch giả sách “Lịch sử Trung Đông 2000 năm trở lại đây”, tác giả sách “Đạo Hồi và thế giới Ả Rập”, “Trung Đông trong thế kỉ XX”.

I/ Phần trình bày của Phương Nguyên

  1. Tóm lược lịch sử

Hồi giáo (đạo Islam) là một tôn giáo độc thần, thuộc nhóm các tôn giáo Abraham. Đây là tôn giáo lớn thứ 2 trên thế giới, sau Kito giáo.

Đạo Hồi ra đời vào thế kỉ thứ 7, tại bán đảo Arab, do Thiên sứ Mohamed nhận mặc khải của Thượng đế (Allah) để truyền lại cho con người qua thiên sứ Gabriel. Mohamed được xem là vị thiên sứ cuối củng được Allah mặc khải qua kinh Koran (Qu’ran).

Đối với các tín đồ Hồi giáo, kinh Koran là linh thiêng, Koran đọc đúng và đầy đủ nhất phải bằng tiếng Arab.

Mohamed và đạo Hồi đã giúp thống nhất bán đảo Arab.

Theo Hồi giáo là phải thực hiện 5 điều căn bản: Tuyên đọc câu Kalimah Sahadah, cầu nguyện ngày 5 lần, bố thí, ăn chay tháng Ramadan, hành hương tại Mecca.

2 đặc điểm nhận dạng mội quốc gia Hồi giáo:

–  Có quốc đạo là Hồi giáo

–  Áp dụng luật pháp của Hồi giáo là luật pháp của đất nước

Hiện nay có: Arab Saudi, Kuwait

  1. Luật Shariah

a) Gồm 4 thành tố

1/ Kinh Koran: vai trò tối cao. Viết những quy định ngắn gọn, chung chung à cần người dịch hoặc luật bổ trợ

2/ Kinh Sunnah: nói về cách thực hành, ý kiến của Mohamed, Hadith, nội dung cụ thể hơn (uống rượu bị phạt nhưng ko nói rõ chế tài à đánh bằng roi)

à 2 luật cao nhất, quan trọng nhất, mang tính thần thánh

3/ Ijma: Do các luật gia Hồi giáo bổ sung thiếu sót (vd: phụ nữ không được làm thẩm phán)

4/ Olyas: Án lệnh của thẩm phán tối cao tuyên bố, bổ sung những yếu tố mới theo thời đại (luật về vi phạm liên quan đến máy tính)

-> kết hợp với sự thông thái của con người

b) Các đặc điểm tiến bộ

Thời xưa (mới ra đời): Tôn giáo độc thần đầu tiên mà phụ nữ đứng ngang hàng với đàn ông về quyền con người

Đàn ông lần đầu tiên bị giới hạn số lượng vợ được lấy, còn quy định chỉ được lấy thêm vợ khi đảm bảo đủ yêu cầu chu cấp tài chính cho tất cả vợ.

Phụ nữ có quyền sở hữu tài sản (trước đó: không có, bị xem là tài sản của nam giới)

Phụ nữ góa có thể kết hôn lại, khi kết hôn đàn ông phải có quà tặng cho người phụ nữ.

Người mẹ được tôn vinh

Đặc quyền phụ nữ: miễn cầu nguyện, ăn chay khi mang thai

Hình ảnh khăn trùm đầu, che mặt:

Ta có cảm giác họ bị bất bình đẳng: chỉ  là quan điểm cá nhân

Với bản thân họ: đó là đặc điểm riêng biệt, là cách giới hạn bản thân để đàn ông không bị thu hút, cách để giữ phẩm hạnh, cũng là đặc điểm riêng của tôn giáo

Hiện nay

Tuy nhiên, khi áp dụng vào thế kỉ 21, đã hơn 1000 năm kể từ khi luật ra đời, thì luật Shariah không còn phù hợp nữa.

Kinh Koran đa nghĩa à giai cấp thống trị diễn dịch biến đổi cho phù hợp với lợi ích của họ

Có trường hợp giả mạo Hadith để phục vụ mục đích chính trị

Điển hình: chủ nghĩa Wahabism

Cực đoan, diễn tả kinh Koran theo hình thức khắc nghiệt nhất: Họ xem Hồi giáo sau 3 thế kỉ lưu hành thì không còn trong sạch nữa à muốn quay lại Hồi giáo như ban đầu

Sử dụng những hình phạt khắt khe nhất

Arab Saudi: hiện nay chỉ có 2 màu trắng đen (trang phục của đàn ông và phụ nữ)

Ở trường học: dạy rằng người Wahabi chắc chắn lên thiên đường, còn lại đều xuống địa ngục

Niềm tin cứng nhắc vào Thượng đế là đấng tối cao duy nhất à đập phá đền đài, tượng thờ, ngay cả mộ Mohamed.

  1. Bổ sung của bác Nguyễn Thọ Nhân

Khi Hồi giáo ra đời, không phải gọi là “Thiên chúa giáo chống đối Hồi giáo” vì lúc đó còn chưa tách thành Thiên chúa giáo, chỉ có chung là Kito giáo (hoặc gọi là Cơ đốc giáo)

Kinh Koran tiến bộ vào thế kỉ 7,8, nhưng với đặc điểm là kinh Koran không được thay đổi, Hồi giáo vẫn còn giữ nguyên lý cách đây 14 thế kỉ, và chỉ bằng tiếng Arab à xơ cứng, không phù hợp với hiện nay (trong khi Kito giáo, DoThái đều có những thay đổi, tiến bộ nhiều)

Quyền phụ nữ: bây giờ không theo kịp trào lưu tiến bộ của thế giới

Khăn quàng: hiện nay không còn thích hợp ở các nước phương Tây (Pháp hiện nay không muốn phụ nữ Hồi giáo mặc niqab, đã có luật cấm phụ nữ mang khăng quàng khi lái xe)

Người quá khích, theo chính thống: muốn trở về Hồi giáo nguyên thủy, cho rằng nếu họ sống theo đúng hình thức nhà nước như trước thì luật Hồi giáo hoàn toàn thích hợp

Về cấu trúc luật Hồi giáo:

– Kinh Koran không thay đổi

– Hadith do đời sau viết, tô điểm, viết thêm theo ý họ để tôn vinh các vị vua sau này, nói là họ làm đúng theo Mohamed, nhưng thực tế thì không theo, ví dụ sau Mohamed có vua Mu’Awiya I truyền ngôi theo kiểu cha truyền con nối (không đúng với Koran). Họ lách luật, nói Mohamed làm như thế rồi ghi vào Hadith. (Các sử gia đã xác định được một số Hadith là chuyện bịa do một vị Khalip xưa tự ghi lại). Hiện nay Hadith gồm hơn 1000 câu chuyện.

Thổ Nhĩ Kì: không theo luật Shariah tuyệt đối. Năm 1923, nước Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ được thành lập,. Mustafa Kemal Ataturk đưa ra nhiều cải cách quan trọng, trong đó có cải cách về tôn giáo, sử dụng luật pháp theo phương Tây. Nhưng hiện nay các Đảng Hồi giáo đang quay lại cầm quyền.

Arab Saudi: vì sao có Wahabism nắm quyền?

Vào đầu thế kỉ 20, vua Abdulaziz Ibn Saud nhờ thuyết của Wahabi mới tổ chức được những đạo quân theo Wahabism rất quá khích, giúp ông thành lập Arab Saudi.

Họ muốn đi lại thời xưa, giống như lúc kinh Koran bắt đầu, áp dụng rất cứng nhắc.

Vd: Thời xưa, nhà nước Hồi giáo chấp nhận Những người con của Kinh thánh (theo Cơ đốc giáo, Do thái giáo, Hồi giáo dòng khác), được sống trong vùng đất của họ, nhưng phải trả một lượng tiền nhất định, họ gọi là người được che chở (Dhimmi), nhưng vẫn bị coi là tầng lớp dưới người  Hồi giáo. Còn hiện nay người theo tôn giáo khác phải cải đạo, hoặc đi nơi khác, hoặc bị giết.

III. Hỏi – Đáp

  1. Có phải tất cả các nước Hồi giáo đều theo Luật Shariah?

Chỉ quốc gia nào trong hệ thống luật Hồi giáo (thỏa mãn 2 đặc điểm như trên) mới áp dụng Luật Shariah. Hiện nay có 2 nước là Arab Saudi, Kuwait.

–  Arab Saudi thực ra áp dụng luật của Wahhabism.

–  Brunei đang có ý định áp dụng Shariah.

Các nước còn lại: trong nội bộ thường chia thành 2 phe, 1 muốn theo Shariah, 1 muốn theo luật bình thường.

Có nhiều quốc gia Hồi giáo dung hòa, cực đoan không đại diện cho cả thế giới Hồi giáo. Bản thân nội dung Koran rất đa nghĩa, nhiều cách dịch à tùy tư tưởng người thống trị mà diễn dịch và áp dụng ở các quốc gia là khác nhau.

–  Thổ Nhĩ Kì: Hồi giáo là quốc đạo nhưng nước này lại sử dụng hệ thống luật pháp như phương Tây. Năm 1923, sau khi Cộng hòa Thổ Nhĩ Kì thành lập, Mustafa Kemal đưa ra luật nhằm giảm bớt quyền lực tôn giáo và đưa ra nhiều chính sách để thế tục hóa đất nước. Hiện nay, người dân ở các đô thị lớn của Thổ Nhĩ Kì đã có diện mạo giống với các nước phương Tây, tuy nhiên ở vùng nông thôn, sức ảnh hưởng của Hồi giáo vẫn còn rõ.

–  Thuộc địa của Pháp ở Bắc Phi: Tunisia đang có chính sách rộng rãi thoải mái. Trong khi đó ở Algeria có luật của Pháp nhưng vẫn tuân theo 1 số luật Shariah vốn có từ trước.

–  Philippin, Brunei, Indonesia: Hồi giáo đến không phải bằng con đường chinh phục, mà do thương nhân Trịnh Hòa – người Duy Ngô Nhĩ – là người Hồi giáo, đã theo con đường tơ lụa trên biển, đi đến các nước để giao thương, đồng thời cũng mang theo tôn giáo đến các nước này. Vào thế kỉ 19, các nước Đông Nam Á trở thành thuộc địa của phương Tây, áp dụng luật pháp theo phương Tây (Pháp: cộng hòa, Anh: quân chủ lập hiến) à các nước Đông Nam Á không hoàn toàn theo luật pháp Hồi giáo.

–  Ai Cập: trước đây là một nước Hồi giáo hoàn toàn thần quyền, theo giáo quốc Fatima, áp dụng Shariah tuyệt đối. Năm 1892 Napoleon đến xâm chiếm, chỉ trong vài năm nhưng đem lại nhiều cách nhìn mới về nhân quyền. Sau này Ai Cập trở thành thuộc địa của Anh. Khi Anh rút khỏi thì Ai Cập trở thành một nước cộng hòa, có nhiều người theo Hồi giáo nhưng không áp dụng Shariah tuyệt đối nữa.

  1. Tại sao ngày nay càng nhiều nước muốn áp dụng luật Shariah?

Phần lớn là do vấn đề chính trị: họ bị o ép quá nên có phản ứng chống lại thế giới Cơ đốc giáo.

Suy nghĩ của họ: Quá trình thuộc địa và luật pháp phương Tây đã làm biến đổi, suy yếu đất nước. Nhìn lại thời kì ban đầu khi áp dụng kinh Koran thì các nước Hồi giáo rất mạnh, nên bây giờ cũng phải áp dụng luật Shariah tuyệt đối à phải thanh lọc tôn giáo, trở lại nguyên thủy.

Họ xem toàn cầu hóa là đi theo phương Tây, theo Mĩ, càng toàn cầu hóa càng gây phản ứng mạnh. Tương tự với nhân quyền: cách nhìn về nhân quyên là theo trình độ, bối cảnh, văn hóa, tôn giáo, chứ không thể áp đặt nhân quyền của Mĩ cho các nước Hồi giáo, sẽ đi trái luật Hồi giáo. Tuyên bố Cairo: quyền con người của Liên Hợp Quốc áp đặt không phù hợp với các quốc gia Hồi giáo.

Một số người phương Tây cũng có phản ứng lại với xã hội, muốn bỏ đi những giá trị phương Tây, cũng muốn chống lại những giá trị phương Tây áp bức, văn hóa phương Tây theo đuổi vật chất nhưng thiếu về tinh thần à chạy sang nhà nước Hồi giáo.

  1. Đặc điểm cơ cấu tổ chức giáo hội Hồi giáo?

Hồi giáo không có hệ thống tổ chức như Kito giáo, không có nhà thờ bao trùm mọi mặt của tôn giáo, không có giáo hội, cấp bậc, hội đồng giáo sĩ. Giáo sĩ Hồi giáo chỉ giúp người dân đọc kinh Koran và làm theo, chứ không có quyền lực nào khác. Chỉ là do có 1 số người nhảy vào làm chính trị.

Kinh Koran coi những người trước đó (Moses, Jesus) là các vị tiên tri, nhưng các tôn giáo khác đều bị biến đổi, làm sai. Mohamed là nhà tiên tri cuối cùng mà Allah (Thượng Đế) gửi lời dạy dỗ loài người. Trong kinh Koran, Allah không sinh ra ai, và không do ai sinh ra cả (câu 115).

Bỏ đạo, cải đạo theo đạo khác là rất nặng đối với Hồi giáo, hình phạt tử hình theo Shariah.

  1. Có vị vua nào muốn giới hạn quyền lực của luật Shariah, đặt ra quyền lực riêng của vua không?

Ở Kito giáo, các nước đã tách tôn giáo khỏi pháp quyền, phân biệt giữa nhà nước thế tục và tôn giáo thần quyền. Thời Trung cổ: tôn giáo quan trọng, chiếm quyền lực lớn, nhưng vẫn có sự phân biệt giữa nhà nước và tôn giáo (hãy trả về cho Cesar những gì thuộc về Cesar, trả cho Thượng đế những gì thuộc về Thượng đế). Đó là do thể chế dạng nhà nước phương Tây đã có trước khi Kito giáo ra đời (các thành bang thuộc Hy Lạp, đế quốc La Mã đã tồn tại lâu trước khi Jesus bắt đầu truyền giảng).

Ở Hồi giáo: bán đảo Arab xảy ra chiến tranh liên miên, chia cắt, chỉ có từng bộ lạc chứ không thể thống nhất thành nhà nước. Chỉ đến khi Mohamed cùng với Hồi giáo ra đời, bán đảo Arab và các bộ lạc mới tạm thống nhất. Vì vậy, người đứng đầu Kalipha (tạm dịch giáo chủ) vừa cầm quyền đại diện nhà nước, vừa đại diện tôn giáo. Luật Shariah bao trùm tất cả đời sống, không có sự phân biệt nào. Cho đến thế kỉ 17,18 mới có sự thâm nhập của phương tây, bắt đầu là ảnh hưởng cách mạng Pháp (năm 1789, chống lại quyền lực nhà vua) khác hẳn với kinh Koran (không được chống lại những người được Thượng đế ban cho quyền cai trị nhân dân)  à có sự mâu thuẫn giữa thế tục và thần quyền.

  1. Luật Hồi giáo về phụ nữ?

a) Luật có bắt buộc phụ nữ phải đeo khăn quàng che kín không?

Kinh Koran không nói rõ, chỉ nói phụ nữ nên ăn mặc lịch sự, kín đáo, che kín ngực, tóc, nói chuyện sau tấm mạng che.

Che tóc là truyền thống vùng Arab từ trước khi Hồi giáo ra đời, vì họ xem tóc là thiêng liêng không được để người khác thấy.

b) Tại sao phụ nữ chỉ được chia ½ phần tài sản?

Thời đó: bất bình đằng, nhất là đối với phụ nữ, nô lệ, người ngoại đạo

Chia ½ tài sản đã là 1 tiến bộ, trước đó phụ nữ không được gì cả (người ngoại đạo chỉ được 1/6).

Vì người đàn ông thì tiền làm ra phải nuôi người phụ nữ, còn phụ nữ có tiền thì không phải đưa cho người đàn ông.

c) Hình phạt ném đá phụ nữ ngoại tình

Kinh Koran: ngoại tình phải có 3 nhân chứng chứng kiến, đọc 1 lời thề với Allah. Đàn ông hay phụ nữ đều bị phạt như nhau, nhưng các nước như Pakistan áp dụng biến đổi, không phạt đàn ông.

Nếu muốn cưới: người đàn ông phải qua gia đình hỏi cưới, có mặt bố mẹ, chứ không được tìm hiểu nhau riêng.

Hồi giáo cho phép đàn ông lấy 4 vợ, tất cả đều là vợ chính. Tuy nhiên hiện nay đa số đàn ông Hồi giáo đều lấy 1 vợ vì lý do tài chính. Cho phép lấy nhiều vợ là vì vùng Arab chiến tranh liên miên, đàn ông chết trận nhiều, số phụ nữ góa chồng cũng nhiều, nên lấy để chu cấp cuộc sống cho họ. Mohamed có hơn 4 vợ, là do phải lấy những người Allah bắt buộc thiên sứ lấy.

Số nàng hầu thì không hạn chế. Vua bắt phụ nữ nô lệ làm nàng hầu, con của người nô lệ này lớn lên vẫn có thể làm vua, giáo chủ.

Phụ nữ không được tôn trọng: bắt nguồn từ đời sống, người phụ nữ không kiếm sống nuôi gia đình, mà ở nhà trông con, ngay cả Kito giáo cũng vậy.

d) Luật về lái xe, làm nguyên thủ quốc gia

Arab Saudi: phụ nữ bắt buộc phải có 1 đàn ông giám hộ khi đi ra ngoài, đi xe, đi làm, hoặc có thể tự ra ngoài khi có việc cần thiết nếu có sự đồng ý của ng đàn ông.

Kinh Koran không cấm phụ nữ làm lãnh đạo, còn khuyến khích con người làm theo khả năng của mình.

  1. Tại sao nền khoa học Hồi giáo lại suy yếu?

Giai đoạn đầu, nền văn minh HG rất phát triển, phương Tây học hỏi rất nhiều từ các nhà thiên văn học, thầy thuốc, toán học của Hồi giáo.

Khi đế quốc Ottoman đánh Byzantium, các nhà khoa học đã chạy sang Italia, dịch sách, phát triển văn hóa khoa học, dẫn đến thời đại Phục hưng.

Phương Tây nhờ có cách mạng khoa học kĩ thuật nên phát triển vượt bậc.

Người Hồi giáo thù ghét phương Tây, thù ghét Kito giáo, không chấp nhận nền văn minh khoa học kĩ thuật của phương Tây nên bị tụt hậu (trong khi Nhật Bản thua kém nhiều nhưng không chống đối mà chấp nhận thành quả khoa học kĩ thuật phương Tây để phát triển).

  1. Vì sao Hồi giáo và phương Tây luôn mâu thuẫn với nhau?

Đây là vấn đề đã kéo dài cả nghìn năm. Có rất nhiều lý do:

–  Về tôn giáo: xung đột tôn giáo ngay từ đầu về việc chấp nhận hay phủ nhận câu chữ, kinh  thánh.

–  Sự phát triển của đế quốc Hồi giáo đã phát triển rộng lớn, tiêu diệt đế quốc Byzantium vào thế kỉ 15

– Sự tàn ác, thảm sát trong chiến tranh từ cả hai phía

– Thánh chiến: chiến đầu để mở rộng đế quốc Hồi giáo -> Phương Tây đáp lại bằng các cuộc Thập tự chinh. Hồi giáo chiếm thành Jerusalem, là nơi linh thiêng đối với tín đồ Kito giáo

– Vấn đề thuộc địa: Anh, Pháp chiếm đóng Trung đông, luật lệ hà khắc, bóc lột

– Tài nguyên: Arab có dầu mỏ, đầu thế kỉ 20 khi dầu mỏ được phát hiện và trở thành động cơ chính cho sự phát triển phương Tây à các nước phương Tây ào ạt vào để chiếm đóng, khai thác. Phương Tây có thế mạnh quân sự và kĩ thuật, xâm chiếm, độc quyền, tự tiện phân chia vủng đất đóng chiếm, biên giới tự vẽ theo hiệp ước Sykes-Picot (Iraq đánh nhau với Kuwait chỉ vì đường biên giới này)

– Người Hồi giáo di cư ở phương Tây vẫn sống theo kiểu Hồi giáo mà không theo luật pháp phương Tây à đưa ra nhiều luật lệ cấm đoán hà khắc, tạo nên nhiều phần tử chống đối

– Israel: phương Tây cho người di cư về đất Israel chiếm đất của người Hồi giáo để sinh sống, lập nên nhà nước Israel, để người Hồi giáo Palestine bị chiếm đất, lưu vong.

– Chính sách của Mỹ: biến Iraq, Siria thành mớ lộn xộn, chiến tranh liên miên, không có thì giờ chống lại phương Tây -> đất nước bị tàn phá rất nhiều, dân oán giận phương Tây mang đến nhiều thảm họa.

–  Phương Tây đứng đằng sau những cuộc chiến tranh giữa các giáo phái, bán vũ khí, tiền, kích động xung đột.

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *