2 Comments

Chữ Nôm và huyền thoại về một thứ chữ của dân tộc Việt (19/07/2014)

 Thời gian: 14:00 – 17:00 ngày 19/07/2014

Người trình bày: Trần Thanh Nam, sinh viên Đại học Khoa học Tự nhiên Tp.HCM

Người hướng dẫn: Nguyễn Phúc Anh

Giảng viên Hán Nôm, Đại học Quốc gia Hà Nội

Nghiên cứu sinh Tiến sĩ Nhân học, Đại học Tokyo Metropolitan

Han Nom

I/ Tổng quan về chữ Nôm – từ góc nhìn của những nhà nghiên cứu trước đây (trình bày:Trần Thanh Nam)

    –  Là loại chữ phái sinh từ chữ Hán, để ghi lại tiếng nói của người Nam. Có nhiều loại như Nôm Việt, Nôm Tày, Nôm Choang…

    – “Nôm” có thể từ “Nôm na”, Nam –> Nôm

    – Qua các giai đoạn : – thời Bắc thuộc: manh nha

                                   -thời nhà Lý: thành hình

                                   – thời nhà Trần: hoàn thành

    – Theo GS Nguyễn Tài Cẩn: chữ Nôm phải dựa trên âm Hán Việt (cách người Việt đọc chữ Hán), và có tương đồng với âm cuối thời Đường.

    – Chữ Nôm được sử dụng trong: gia phả, thơ ca, tục lệ… Các văn bản hành chính vẫn dùng chữ Hán.

    – Khi Thực dân Pháp xâm lược nước ta, giáo sĩ Alexandre de Rhodes hình thành chữ quốc ngữ, đến nay đã trở thành ngôn ngữ chính thức của Việt Nam.

    –>  Đặt ra câu hỏi:  Liệu việc xóa bỏ hoàn toàn chữ Nôm có dẫn đến sự đứt gãy về văn hóa, lịch sử của Việt Nam?

 10561671_10204674211277876_6661031987340915106_n

II. Trình bày của anh Nguyễn Phúc Anh

1. Bối cảnh ra đời của chữ Nôm – chữ của người bản địa phía nam Trung Nguyên (Trung Hoa, Trung Quốc)

  – Vùng văn hóa Trung Quốc (Hán tự văn hóa khuyên – Chinese cultural zone)

      + Ngũ Lĩnh (năm dãy núi) là phân tách tự nhiên: phía Nam (Lĩnh Nam) là người phương Nam, còn phía Bắc dãy núi là người phương Bắc.

      + Trước thế kỉ XIX nơi đây tồn tại hàng trăm vương quốc.  Không có biên giới rõ ràng mà các vương quốc lớn phân biệt quyền lực dựa trên các vùng đệm, “phiên giậu” (vùng ảnh hưởng) là những vương quốc nhỏ bị thu phục và duy trì ảnh hưởng quyền lực bằng nhiều hình thức: Cống nạp, chế độ chư hầu qua huyết thống, chế độ hôn nhân, quản lý hành chính (Tiết độ sứ).

    +  Cần chú ý rằng khái niệm Quốc gia, biên giới là do phương Tây mang đến, chỉ xuất hiện từ sau năm 1905, trước đó không hề có ý thức về Quốc gia, Dân tộc.

 

Vương quốc (Kingdom) Quốc gia (Nation)
Lãnh thổ (Territory): vùng đất ước đoán Biên giới (Border): đường ranh giới rõ ràng
Thành trì: cứ điểm quân sựCửa ải: chống quân lính và ngựa–> Chiến tranh: giành thành trì, vùng ảnh hưởng, quyền lợi (mỏ than, vùng đánh cá,..) Đơn vị quản lý hành chínhCửa khẩu: kiểm soát hành chính, thu thuế–> Chiến tranh: mở rộng/ bảo vệ biên giới  

 

  – Cộng đồng sinh sống ở phía Nam Ngũ Lĩnh gọi là Việt (“vượt” qua núi). Nơi đây tồn tại hàng trăm vương quốc, cộng đồng dân cư khác nhau, cực kì đa dạng về văn hóa, ngôn ngữ –> gọi là Bách Việt.

  – Nôm: để gọi chung cho tất cả ngôn ngữ của các nhóm người phương Nam. Song về mặt chính trị và văn hóa, chịu nhiều ảnh hưởng của Trung Nguyên, dẫn đến nhu cầu tìm một hình thức văn tự nhằm ghi âm và biểu đạt ngôn ngữ bản địa.

 10407003_10204674210677861_8123038434031416332_n

2. Lịch sử chữ Nôm thời kì Trung đại Việt Nam

   – Thời Tùy Đường, người Việt và người Trung Nguyên nói chuyện với nhau không cần phiên dịch. Sau đó Ngô Quyền giành độc lập, tách khỏi ảnh hưởng của các vương triều Trung Nguyên, và hơn 3 thế kỉ sau, người bản địa phương Nam và phương Bắc không còn nghe hiểu nhau được nữa.

   – Chữ Nôm dựa trên nguyên tắc tạo chữ của chữ Hán, sáng tạo ra hệ thống văn tự mới ghi lại âm của người bản địa

–> Phải được tạo ra từ những người rất am hiểu chữ Hán và có nhu cầu ghi lại âm người Việt sử dụng.

   –  Thời Trung đại, chữ Nôm bị giới trí thức kì thị, xem như một thú vui (Truyện Kiều được Nguyễn Du viết lúc nhàn rỗi “Mua vui cũng được một vài trống canh”)

   – Các văn bản, tác phẩm có giá trị về văn hóa, lịch sử phần lớn đều bằng chữ Hán.

  1. Sự hình thành huyền thoại chữ Nôm như một thứ chữ của “người Việt Nam”

– “Truyền thống” được tạo ra để định hướng con người, luôn được làm mới, thêm vào những giá trị mà đương đại thấy là phù hợp.

– Thời vua Khải Định đặc biệt nhấn mạnh vào đi tìm bản sắc giống nòi, truyền thống văn hóa Việt Nam, truyền thuyết Vua Hùng, con rồng cháu tiên.

– Chiến tranh biên giới Trung Quốc 1979 gây nên làn sóng Bài trừ Trung hoa, phá hủy sách vở chữ Hán, đề cao chữ Nôm.

–> Nạn nhân của ý thức hệ Chủ nghĩa Dân tộc hẹp hòi.

 65992_10204674204197699_5312579052104806511_n

III. Kết luận

– Văn hóa, cũng như ngôn ngữ, là một tiến trình, một tổng quan, chịu nhiều tác động đa dạng, trộn lẫn rất nhiều yếu tố và vẫn không ngừng thay đổi.

– Cần biết tư duy độc lập, tôn trọng sự khác biệt, phản tỉnh về “lòng yêu nước” và “Chủ nghĩa Dân tộc”.

 

2 comments on “Chữ Nôm và huyền thoại về một thứ chữ của dân tộc Việt (19/07/2014)

  1. Khung comment của Disqus bị tràn rồi. Các bạn chỉnh lại cho đẹp.

    • :-)Of course it was censored! Maybe all historians and anthropologists need to write a book about all those blips in the timeline when Caesar no longer separates himself from God by adopting the belief that he IS God.There is absolutely NO discord between science and religion – except in God Caesar’s monkey brain.I mention that book as a complimentary read to whatever other &#82i0;2sm” and “ist” is evolving as proof that Caesar IS God.

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *