Leave a comment

Bạn cần cho người khác cái gì?

[Ý kiến cá nhân]

Có phải tất cả những gì người đối diện nói đều đúng là những gì họ nghĩ? Hay là có một ẩn ý nào đó, có một mục đích nào đó đang bị che đi. Tôi nhận ra điều đó ở chính tôi, thậm chí tôi nhận ra rằng tôi còn không hiểu tại sao mình làm như thế. Có một cái gì đó quyết định những hành động và suy nghĩ của chúng ta. Nhưng chúng ta chỉ quan tâm tới kết quả và xử lý kết quả đó. Còn tôi lại quan tâm tới nguyên nhân tại sao và từ đâu. Điều đó khiến tôi suy nghĩ và tìm hiểu từ lâu, nhưng thật khó để giải thích theo những lý thuyết khoa học, với tôi đơn giản chỉ là lắng nghe. Khi chợt nhận thấy có 1 cái gì đó không ổn và rất kì so với dòng chảy bình thường của cuộc hội thoại. Tôi khựng lại để tìm hiểu, tại sao nó khác so với đời thường? Tại sao cách lên xuống giọng trở nên kì lạ? Dường như có một dòng cảm xúc đi ngang qua, hay một điều gì đó xuất hiện. Bài viết này tôi sẽ viết một cách đơn giản những gì tôi quan sát thấy trong một số trường hợp. Tôi cũng muốn là tiền đề để lập một fanpage về những ẩn ý trong câu nói (có lẽ thế). Tuy nhiên, đây chỉ là kinh nghiệm cá nhân, chưa đầy đủ và tôi cũng không đảm bảo là đúng hoàn toàn. Hy vọng nhận được góp ý và các tài liệu để tôi tham khảo thêm.

 

Đầu tiên vẫn cần phải nói rõ một chút về việc hiểu người khác. Tôi gọi đó là khả năng lắng nghe và chúng chia ra 3 nấc như sau. Nấc 1 là khi bạn nghe hiểu những gì họ nói, điều này trong cuộc sống thậm chí nhiều người còn không làm được khi trong một cuộc giao tiếp, những người đó  thường tập trung vào câu chuyện của mình hay tìm ý phản biện lại người nói. Nấc 2 là cái mà họ muốn chuyển tải tới bạn, nó thể hiện rõ ý muốn hay tâm tư của họ. Nó đơn giản như trong một câu chuyện, người giao tiếp với bạn bỗng nhiên nói “ cảm ơn “ – đồng nghĩa với việc mọi thứ vậy là đủ rồi, nên ngừng lại đi. Nấc này phụ thuộc vào ngữ cảnh là chính. Nấc 3 là lý do mà họ truyền tải thông điệp đó, là nơi thể hiện cái tôi, sự mặc cảm, bệnh hoạn, yếu đuối hay đàn áp… Ở đây đôi khi người giao tiếp không dám đối mặt và thừa nhận nó, chính họ còn không thực sự biết họ muốn gì. Và chỉ có thể nhận biết bằng trí tuệ – “xin đừng nhầm trí tuệ là kiến thức hay phán đoán“.  Tôi ngờ rằng ẩn sâu bên dưới vẫn còn điều gì đó mà tôi không biết rõ ràng, là năng lực lựa chọn hay không lựa chọn chính mình. Nhưng vì không rõ ràng, nên bài viết tôi chỉ khai thác tới nấc 3 là chính.

 

Ví dụ đầu là khi một người con gái nói về nỗi khổ và nỗi muộn phiền của họ. Cái họ cần không phải là giải pháp, họ cần 1 người gật đầu cho những điều họ nói. Bởi nếu cần giải pháp thì họ hỏi chứ không nói, họ sẽ dí bạn tới tận cùng để moi ra giải pháp. Nhưng khoan bàn tới việc đó, tại sao họ cần bạn gật đầu với họ? Tôi biết chỉ cần bạn ngồi đó nghe họ nói là đủ, đôi khi để tỏ ra rằng mình lắng nghe thì tôi sẽ đặt vài câu hỏi “nếu thế thì sao? “. Tuyệt nhiên tôi sẽ không phủ nhận điều họ nói, vì như thế vô tình bạn đang phá hủy cảm giác được tồn tại của họ. Bởi trong một thế giới được xây dựng dựa trên quyền lực, việc thể hiện được quyền lực – “cái mà họ cho rằng họ đang kiểm soát là cái ĐÚNG về một giá trị nào đó” RẤT quan trọng. Và trong một số những giá trị, họ trở nên mất tiếng nói đến mức họ không đủ khả phán xét đúng sai mà phải dựa vào sự đồng ý từ người khác. Việc được nhiều người công nhận trở nên cần thiết và vô tình là thước đo cho sự yếu đuối. Câu chuyện ở đây không phải là về giới tính hay một vấn đề cụ thể nào cả, mà quyết định bởi niềm tin bị bào mòn theo từng năm tháng. Câu chuyện niềm tin đó tôi sẽ không bàn ở đây, và theo tôi tốt nhất hãy cho họ cái gật đầu mà họ muốn.

 

Tôi sẽ kể tiếp câu chuyện về một thằng con trai, lưu ý chỉ là 1 câu chuyện và nó không mang ý nghĩa giới tính, vì thực ra tùy đối tượng, tùy tính cách và tùy cả hoàn cảnh nữa. Khi hắn bắt chuyện với tôi và kể về nỗi buồn của hắn, tức là hắn cần giải pháp nhưng sẽ không nói. Bởi với sự tự tin được bồi đắp từ nhỏ (dù rằng không hoàn toàn – tôi nghĩ thế) thì hắn luôn cho rằng hắn có thể giải quyết mọi thứ. Chỉ khi hắn nói với tôi, tức là hắn đã chấp nhận bộc lộ sự yếu đuối và đây không phải quán nhậu để hắn xả, hắn đơn thuần đã quá bí. Tuy nhiên tôi sẽ không tước đi nốt niềm kiêu hãnh còn lại của hắn, tôi sẽ không nhồi nhét hắn bằng một giải pháp nào đó để rồi hắn cứ đắn đo rằng nó có đúng hay không? Bởi đơn giản cái đúng hay sai phải do chính hắn quyết định chứ không phải do một ai khác. Bởi nếu có 1 giải pháp thì tự bạn sẽ đi mà làm nó, thật sự bạn không thể làm giải pháp của một người nào khác trừ khi bạn có niềm tin tuyệt đối vào họ. Nhưng ở đây hắn chỉ tin hắn nên tôi sẽ cho hắn tự tìm ra, bằng những gợi ý về một góc nhìn khác, để hắn tự nghĩ ra giải pháp của hắn. Những người như hắn trong vài chuyện tình cảm thì đơn giản để nói, nhưng trong công việc tôi sẽ tìm cách né đầu tiên, dù rằng hắn là kẻ trách nhiệm nhưng trách nhiệm với điều hắn nghĩ mà thôi.

 

Có những người sẽ không yếu đuối, cũng như không quá tin vào bản thân. Nhưng họ bám vào giá trị, và mọi thứ phải đúng theo cái giá trị họ theo đuổi. Để nhận diện họ, đó chính là nguyên tắc. Và nguyên tắc thì sao? Tôi không biết xuất phát từ họ hay từ nơi nào cả nhưng hiển nhiên nó phải đúng. Và vì nó đúng nên nó sẽ không sai, họ sẽ được quyền to tiếng, chỉ trích, phê phán một cách thậm tệ bởi đơn giản họ không sai. Từ một anh bảo vệ, giữ sân banh cho tới một ông thầy, một kẻ có quyền lực. Họ đã nắm trong tay một thứ quyền lực bất biến bên ngoài con người họ, ví như điều luật nào đó, điều giúp họ thoát khỏi nỗi mặc cảm sợ sai đã đi theo họ suốt một thời gian dài. Hãy nhìn vào ánh mắt, cử chị và tiếng nói của họ lúc đó, dường như có gì đó bộc phát và bùng nổ khỏi những lúc bình thường. Đã có một thứ nguyên tắc bị vi phạm, có một thứ giá trị đã bị xâm hại. Đương nhiên tôi sẽ không biết đó là gì nhưng tôi biết nó đã vỡ. Làm rõ nó và đáp ứng nó nếu không muốn bị phiền phức. Nhưng sẽ rất thú vị nếu nhìn 2 thứ nguyên tắc choảng nhau. Họ đều đang đúng và họ phải chứng minh họ đúng. Tại sao nhỉ? Vì mặc cảm chăng? Tôi sẽ bàn sau.

 

Tôi có khát khao được mọi người biết tôi là ai. Nhưng người ta còn mải lo thể hiện bản thân. Thể hiện cái giấc mơ mà họ cho rằng xã hội này đã tước đoạt của họ. Đơn giản như là một thần tượng về tài năng hay sắc đẹp. Cũng như sự bám víu vào một học thuyết hay một nhà triết học nào đó. Họ ăn cắp giá trị của thần tượng để che dấu đi con người họ. Họ tôn sùng những giá trị chuẩn mực trong xã hội, để không bị loại bỏ khỏi đám đông. Tôi không thích điều đó, tôi từng chống đối nó một cách điên cuồng. Con người là 1 sự tạp nham của vô vàn cảm xúc, tiếc thay họ ưu ái một vài cái và đè nén một vài cảm xúc khác. Để rồi hành động và lời nói mâu thuẫn nhau một cách méo mó. Họ mất đi sự vô tư là chính họ thay vào đó là một sự yếu đuối và sợ hãi. Họ bảo vệ chính những giá trị họ thu lượm được thay vì để cho cơ thể được quyền lắng nghe điều họ muốn. Để rồi họ ở đó như một đấng toàn năng và thế giới là con rối dưới chân họ. Tôi thấy sợ điều đó, tôi cũng chưa bao giờ có ý định lợi dụng nó. Mọi sự hụt hẫng đến rất nhanh khi tôi nhận ra họ không hoàn hảo và họ không đang nói chuyện với tôi. Họ chỉ đang nói chuyện với những ảo ảnh bên trong trí tưởng tượng của họ, nên thôi kết thúc thì hơn. Nhưng tôi không thể né tránh hoàn toàn mọi thứ. Tôi buộc phải cho họ những gì họ muốn để được làm những gì tôi cần.

 

Đó là khi một người thuyết phục tôi làm theo ý họ. Họ đưa ra rất nhiều lý do trong nhiều ngày liền. Và tuyệt nhiên không một lần hỏi tôi muốn gì, cần gì. Bởi cái mục đích duy nhất của họ là bắt tôi phải làm theo ý họ. Lúc đó tôi cũng chẳng cần thiết nghe những lý do họ đưa ra. Nhưng tại sao tôi phải bị bắt buộc làm theo? Nếu như tôi không làm theo thì sẽ có điều gì đó xảy ra không? Khi đó tôi mới nhận thấy sự thuyết phục ẩn sâu bên trong là sự yếu ớt, tiếng nói sùi cả bọt mép ấy dường như muốn vớt vát điều gì đó. Và rồi tôi nhận ra sự thèm khát quyền lực của việc người khác nghe theo lời họ. Việc không được nghe theo như một sự sỉ nhục vào cái trí tuệ hay con đường họ đã vạch ra. À vâng, quyền lực dựa trên sự bắt ép nghe theo và cái tôi to bự không cho phép sự trái lời. Vừa kiêu hãnh vừa yếu đuối cùng cực, không tồn tại bất kì ý tốt hay tình thương nào cả. Mà chỉ là sự thỏa mãn cái tôi đớn hèn cùng quá khứ của sự chèn ép đến từ người khác mà họ đang áp đặt vào tôi. Gốc gác của thứ quyền lực coi bản thân là trung tâm, khi đó mọi người xung quanh phải hành động theo những gì họ nghĩ, là phản chiếu tưởng tượng của họ về thế giới. Và ngu ngốc thay mọi thứ phải xảy ra như họ tưởng tượng, cả đời cũng chỉ để cố gắng làm điều đó thôi. Và để thoát ra, tôi sẽ đáp ứng một nửa những gì họ muốn và tìm cách biến đi thật nhanh khi có thể.

 

Trong các buổi hội thảo, thay vì nghe những gì diễn giả nói. Ai cũng đều chạy theo 1 suy nghĩ riêng để đến khi hỏi thì trớt quớt và dành nhiều thời gian để nói lên ý kiến của bản thân. Kể cả khi tranh luận hay tranh biện, không cần thiết phải biết người ta nói gì, cứ nêu lên ý kiến trước đã. Họ muốn chứng tỏ họ đúng, họ có trí thức? Họ muốn được lên tiếng, muốn được tham gia bất chấp mục đích của mọi thứ đang diễn ra? Điều này làm tôi nhớ đến lão già trong phim 12 Angry Men, sẵn sàng nói dối lời khai để được cảnh sát hay báo chí hỏi thăm. Để cảm thấy được lời nói của mình là có trọng lượng. Hay đúng hơn là thấy rằng mình đang tồn tại. Hãy chú ý xu hướng của họ, vì họ sẽ không buông tha bạn cho đến khi đạt được mục đích. Đó là muốn chiến thắng, muốn được công nhận, muốn được thể hiện (bằng cách lôi rất nhiều vật thế mạng như một ông nhà triết gia nào đó)… và đáng sợ nhất là kẻ đào bới sự yếu kém từ người khác. Là khi bạn bị ép phải bộc lộ ra 1 điều gì đó thể hiện rằng bạn yếu đuối hơn họ. Họ sẽ gặm nhấm điều đó, tôi không biết họ có vui hay không, bởi tôi nhìn thấy cái quá khứ của họ nơi đau đớn của sự yếu kém bị khai thác. Và họ cần thấy rằng bạn cũng như họ, để tự bảo vệ bản thân rằng họ không ở cái nơi tận cùng của xã hội như quá khứ đã làm với họ. Hãy nhớ họ sẽ không buông tha bạn cho đến khi đạt được mục đích, hãy cho họ cái đó. Và tại sao họ làm thế, đó là sự mặc cảm, hãy nhớ lại hồi nhỏ gia đình và nhà trường đối xử với bạn như thế nào? Bạn được phép nói điều bạn muốn nói hay được phép nói những điều không đúng? Hay nhìn những bậc phụ huynh hằng ngày dè bỉu, chê bai và áp đặt mọi nỗi uất hận của cuộc sống lên đứa con. Để rồi những đứa trẻ ấy lớn lên là phản chiếu cái mặc cảm yếu đuối và uất hận đó. Dù cho cách họ lựa chọn sống như thế nào để vượt qua nó chăng nữa, thì trong mọi lời nói và hành động vẫn đều bộc lộ cái sự mặc cảm kinh khủng đó. Và đương nhiên người không muốn cùng bạn giải quyết vấn đề chung thì bạn cũng đừng tốn thời gian để đi giải quyết cái mặc cảm của họ trước.

 

Bạn có nhớ lần gần nhất bạn động viên hay khuyên bảo một người nào đó không? Bạn có chắc rằng họ cần điều đó? Hãy nhìn những người luôn chửi bới và chống phá ở trên mạng. Bạn có nghĩ rằng khi mọi thứ đã được giải quyết, họ sẽ ngừng chửi bới? Thật khôi hài khi sách sử dạy chúng ta về các cuộc khởi nghĩa và tư tưởng chống đối lại sự chèn ép. Để rồi 1 lớp người coi việc chống đối đó là nghĩa vụ. Tôi đã gặp những người, chân lý hay sự thật với họ không quan trọng. Họ luôn cần 1 lý do hay 1 thứ gì đó để chống đối và đấu tranh. Họ sẽ luôn tìm lý do để làm điều đó, luôn có 1 thứ để họ đối đầu. Họ là hiện thân của công lý và là anh hùng chống lại sai trái trong truyền thuyết. Hãy đồng ý với họ và cho họ câu chuyện để nói. Bạn sẽ thấy họ có hàng đống thời gian để ngồi chửi và say sưa thế nào. Họ đóng vai thiên sứ nhưng họ sẽ không nói với bạn, họ là Phật lén lút hay Chúa lén lút hay bất kì 1 đối tượng nào họ chống lại. Bởi họ biết họ sẽ làm tốt hơn khi ở vai trò đó, Phật hay Chúa cũng sẽ không thể có tư tưởng tốt như họ nên họ mới cần đạp đổ. Họ sẽ đóng vai trò đó tốt hơn và cái thế giới này thật sai lầm khi chẳng bao giờ làm theo ý họ cả. Và đương nhiên người nghe rốt cục cũng chỉ là con rối trong cái thế giới của họ mà thôi.

 

Con người vốn không đang nói chuyện với nhau, họ đang mải mê nói chuyện với ảo tưởng của mình nhưng vẫn không quên thể hiện dục vọng bản thân. Là sự thỏa mãn cái tôi.  Nhưng mọi thứ đang tồn tại trong từng khoảnh khắc, xin đừng đóng khung mọi thứ cố định lại. Đôi khi tôi biết người đối diện vẫn đang lắng nghe tôi, đôi khi họ không muốn. Và chính tôi cũng đôi khi vô tâm, đôi khi nhiệt tình. Nhất là với người trẻ, khi phải đối diện nhiều cái mới, họ là những người thay đổi cảm xúc và mối quan tâm nhất. Chỉ mong giá như những người trẻ đừng nói chuyện với nhau như họ là người của ngày hôm qua. Và cũng rộng lượng hơn với những hờ hững của cuộc sống. Còn với người lớn đôi khi mọi thứ khó thay đổi hơn. Dẫu sao điều tôi quan tâm nhất, vẫn là hiểu điều người khác thật sự muốn, để có thể làm điều tôi cần. Tôi cũng là người có cái tôi cần thỏa mãn, tôi cũng là người đang xây dựng những thế giới tưởng tượng của riêng tôi. Chỉ là tốt hơn thì hãy hiểu, cảm thông và hỡ hừng nếu cần. Vì mọi thứ diễn ra vốn đã có quy luật của nó, mọi hành động hiện tại đều đã được quyết định trong quá khứ. Nắm bắt được nó thì bạn đủ mạnh nhưng điều khiển được nó thì bạn vô địch.

 

Đứa Con Thần Gió

 

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *